Nhiều gia đình Việt Nam đang sinh sống tại Nhật Bản có con nhỏ thường đặt ra một câu hỏi: Nếu con được chính quyền địa phương hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh, thậm chí miễn phí đến 18 tuổi, thì có cần mua thêm bảo hiểm y tế cho con hay không?
Một phụ huynh có con 2 tuổi, đồng thời là mẹ đơn thân, từng đặt câu hỏi về việc tham gia một loại bảo hiểm dành cho trẻ em với mức phí khoảng 1.000 yên/tháng.
Nếu đóng liên tục trong 18 năm, tổng số tiền phải trả vào khoảng 216.000 yên.
Người mẹ băn khoăn rằng nếu con rất ít khi phải nhập viện, trong khi chi phí khám và điều trị đã được hỗ trợ, liệu số tiền bảo hiểm bỏ ra có thực sự đáng hay không?
Đây cũng là vấn đề khiến nhiều phụ huynh tại Nhật phân vân.
1. Trẻ em được miễn viện phí thì có cần bảo hiểm không?
Trước hết cần phân biệt hai vấn đề:
Chi phí điều trị của trẻ và những chi phí phát sinh khi trẻ bị bệnh, phải nhập viện không hoàn toàn giống nhau.
Ở nhiều địa phương tại Nhật Bản, trẻ em được hỗ trợ đáng kể về chi phí khám và điều trị. Tuy nhiên, khi trẻ phải nhập viện, gia đình vẫn có thể phát sinh những khoản chi phí khác.
Ví dụ:
- Chi phí phòng riêng nếu gia đình lựa chọn.
- Chi phí giường dành cho người thân ở cùng hoặc chăm sóc trẻ, tùy trường hợp.
- Chi phí ăn uống.
- Chi phí đi lại.
- Chi phí sinh hoạt phát sinh trong thời gian nằm viện.
- Thu nhập bị giảm do cha hoặc mẹ phải nghỉ làm để chăm con.
- Các chi phí khác không thuộc phạm vi hỗ trợ y tế.
Vì vậy, “con được miễn viện phí” không đồng nghĩa với “gia đình không phát sinh bất kỳ chi phí nào khi con nhập viện”.
2. Khoản tiền lớn nhất đôi khi không phải là tiền viện phí
Một trong những điểm đáng chú ý được các chuyên gia bảo hiểm đề cập là vấn đề cha mẹ phải nghỉ làm để chăm con.
Nếu trẻ nhập viện, đặc biệt là trẻ còn nhỏ, cha mẹ có thể phải ở bên chăm sóc trong nhiều ngày.
Đối với gia đình có hai vợ chồng, việc phân chia thời gian chăm con đôi khi dễ dàng hơn.
Nhưng với gia đình chỉ có một người nuôi con, vấn đề có thể trở nên khó khăn hơn.
Nếu phải nghỉ làm nhiều ngày, người cha hoặc người mẹ có thể bị giảm thu nhập.
Do đó, một số chuyên gia cho rằng bảo hiểm dành cho trẻ không nhất thiết chỉ nhằm mục đích trả tiền viện phí, mà còn có thể được xem như một khoản hỗ trợ tài chính cho gia đình trong thời gian trẻ phải điều trị.
3. Nếu chỉ đóng 1.000 yên/tháng thì sao?
1.000 yên mỗi tháng tương đương khoảng 12.000 yên mỗi năm.
Nếu duy trì trong 18 năm:
1.000 yên × 12 tháng × 18 năm = 216.000 yên
Đây là số tiền không quá lớn nếu chia đều theo thời gian, nhưng cũng không phải là một khoản hoàn toàn có thể bỏ qua đối với những gia đình muốn tối giản chi phí bảo hiểm.
Nếu nhìn dưới góc độ “đóng bảo hiểm phải lấy lại được số tiền đã đóng”, khả năng đạt được điều này không chắc chắn.
Bởi nếu trẻ khỏe mạnh và không phải nhập viện trong suốt nhiều năm, số tiền bảo hiểm đã đóng có thể không được sử dụng.
Nhưng bản chất của bảo hiểm không phải là một khoản đầu tư để chắc chắn thu về nhiều hơn số tiền đã bỏ ra.
Bảo hiểm là khoản tiền trả cho sự an tâm trước một rủi ro có thể xảy ra.
4. Trẻ khỏe mạnh có thực sự ít phải nhập viện?
Một chuyên gia cho rằng trẻ em khỏe mạnh nhìn chung không có nguy cơ nhập viện cao như người trưởng thành mắc bệnh nền.
Tuy nhiên, trẻ nhỏ vẫn có thể gặp những tình huống bất ngờ.
Một số bệnh hoặc tai nạn có thể khiến trẻ phải nhập viện dù trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.
Chính vì không thể biết trước khi nào rủi ro xảy ra nên bảo hiểm mới tồn tại.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi trẻ em đều bắt buộc phải mua bảo hiểm.
Quyết định có tham gia hay không còn phụ thuộc vào điều kiện tài chính và hoàn cảnh của từng gia đình.
5. Gia đình đơn thân nên cân nhắc điều gì?
Đây có thể là yếu tố quan trọng nhất đối với trường hợp cha hoặc mẹ một mình nuôi con.
Nếu trẻ phải nhập viện trong một thời gian dài, người chăm sóc có thể phải:
- Nghỉ làm.
- Giảm giờ làm.
- Xin nghỉ phép.
- Tốn thêm chi phí đi lại.
- Phát sinh chi phí ăn uống và sinh hoạt.
- Không có người thân hỗ trợ chăm sóc.
Trong trường hợp này, khoản tiền bảo hiểm nhận được có thể không dùng trực tiếp cho viện phí của trẻ mà được sử dụng để bù đắp những chi phí phát sinh trong quá trình chăm sóc.
Vì vậy, với gia đình đơn thân hoặc gia đình gần như không có người thân hỗ trợ, bảo hiểm trẻ em có thể có ý nghĩa lớn hơn so với những gia đình có nhiều người có thể thay phiên chăm sóc.
6. Không phải cứ mua bảo hiểm càng nhiều càng tốt
Một chuyên gia khác cũng đưa ra quan điểm khá thực tế: nếu gia đình đang có tài chính hạn hẹp thì không nhất thiết phải cố gắng mua bảo hiểm cho trẻ bằng mọi giá.
Trẻ càng lớn, gia đình càng phát sinh nhiều khoản chi phí như:
- Nhà trẻ, trường học.
- Hoạt động ngoại khóa.
- Học thêm.
- Thể thao.
- Chi phí sinh hoạt.
- Tiền tiết kiệm cho tương lai.
Nếu mỗi tháng đều phải cân đối từng khoản chi tiêu, việc dành 1.000 yên cho bảo hiểm cũng cần được xem xét trong tổng ngân sách gia đình.
Nói cách khác:
Nếu 1.000 yên/tháng khiến gia đình khó khăn hơn, không nhất thiết phải mua.
Nhưng nếu khoản tiền này không ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và đổi lại giúp cha mẹ cảm thấy yên tâm hơn, thì tham gia cũng có thể là một lựa chọn hợp lý.
7. Nếu muốn mua, nên chú ý loại bảo hiểm nào?
Nếu mục tiêu chính là bảo vệ trước những chi phí phát sinh khi trẻ bị bệnh hoặc tai nạn, phụ huynh có thể tìm hiểu các loại bảo hiểm hoặc 共済 (kyosai) dành cho trẻ em.
Một số sản phẩm có thể chi trả khi:
- Nhập viện.
- Điều trị ngoại trú do tai nạn.
- Bị thương.
- Phẫu thuật.
- Một số trường hợp bệnh tật nhất định.
Đặc biệt, có những gói trả tiền một lần khi nhập viện, thay vì chỉ trả theo số ngày nằm viện.
Ví dụ, nếu hợp đồng có quyền lợi nhập viện một lần 100.000 hoặc 200.000 yên, gia đình có thể nhận khoản tiền này ngay từ khi đáp ứng điều kiện chi trả, thay vì phải chờ nằm viện trong thời gian dài.
Tuy nhiên, mức chi trả, điều kiện và phạm vi bảo hiểm khác nhau tùy từng sản phẩm. Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào mức phí 1.000 yên mà cần đọc kỹ quyền lợi thực tế.
8. Có nên mua bảo hiểm cho trẻ chỉ vì “mỗi tháng có 1.000 yên”?
Không nên quyết định chỉ dựa vào con số 1.000 yên. Trước khi tham gia, cha mẹ nên tự hỏi 4 câu:
a. Nếu con nhập viện 1 tuần, mình có thể nghỉ làm để chăm con không?
Nếu câu trả lời là rất khó, bảo hiểm có thể giúp giảm bớt áp lực tài chính.
b. Nếu phải nghỉ làm vài ngày hoặc vài tuần, thu nhập của gia đình có bị ảnh hưởng lớn không?
Nếu thu nhập giảm đáng kể, quyền lợi bảo hiểm có thể có giá trị hơn so với việc chỉ tính tiền viện phí.
c. Nếu không mua bảo hiểm, tôi có đủ khoản tiết kiệm để xử lý trường hợp bất ngờ không?
Nếu gia đình có khoản tiền dự phòng tương đối tốt, bạn có thể tự chịu một phần rủi ro mà không cần mua quá nhiều bảo hiểm.
d. 1.000 yên mỗi tháng có ảnh hưởng đến cuộc sống hiện tại không?
Nếu không ảnh hưởng đáng kể, đây có thể được xem là một khoản chi nhỏ để đổi lấy sự an tâm.
9. Vậy có nên mua hay không?
Không có một câu trả lời đúng cho tất cả các gia đình.
Nếu gia đình có tài chính ổn định, có người thân hỗ trợ, cha mẹ có thể linh hoạt nghỉ làm và đã có một khoản tiền dự phòng, việc không mua bảo hiểm cho trẻ cũng hoàn toàn có thể cân nhắc.
Ngược lại, nếu là gia đình đơn thân, không có người hỗ trợ, thu nhập phụ thuộc nhiều vào việc đi làm mỗi ngày và việc nghỉ làm để chăm con có thể gây khó khăn lớn, một gói bảo hiểm trẻ em với mức phí thấp có thể đáng cân nhắc hơn.
Điểm quan trọng là đừng chỉ tính xem “đóng 216.000 yên thì có lấy lại được 216.000 yên hay không“.
Hãy xem bảo hiểm đang bảo vệ gia đình trước rủi ro nào. Nếu con không bao giờ phải nhập viện, có thể bạn sẽ cảm thấy số tiền đã đóng là “mất đi”. Nhưng nếu chẳng may con phải nhập viện dài ngày và cha mẹ phải nghỉ làm, khoản tiền bảo hiểm nhận được có thể trở nên rất có giá trị.
Kết luận
Đối với trẻ em tại Nhật Bản, việc mua bảo hiểm y tế bổ sung không phải là điều bắt buộc chỉ vì trẻ có nguy cơ phải nhập viện.
Chính sách hỗ trợ y tế của địa phương có thể giúp giảm đáng kể chi phí điều trị, nhưng gia đình vẫn có thể phải chịu những khoản chi phí khác khi trẻ nhập viện, đặc biệt là chi phí chăm sóc và phần thu nhập bị mất khi cha mẹ phải nghỉ làm.
Vì vậy, thay vì hỏi: “Đóng 1.000 yên mỗi tháng có lấy lại được tiền không?”
có lẽ nên đặt câu hỏi: “Nếu con tôi gặp sự cố bất ngờ, gia đình tôi có đủ khả năng tự chi trả và duy trì cuộc sống hay không?”
Nếu câu trả lời là có, bạn có thể lựa chọn giảm bớt bảo hiểm và ưu tiên tiết kiệm.
Nếu câu trả lời là không, một gói bảo hiểm giá thấp với quyền lợi phù hợp có thể là phương án đáng cân nhắc.
Quan trọng nhất là không mua bảo hiểm chỉ vì người khác khuyên nên mua, nhưng cũng không nên từ chối bảo hiểm chỉ vì nghĩ rằng trẻ em đã được miễn viện phí.
Hãy xem xét chính sách hỗ trợ y tế tại nơi mình sinh sống, quyền lợi thực tế của hợp đồng, tình hình tài chính và khả năng chăm sóc con của chính gia đình mình trước khi quyết định.
